De Limes (spreek uit als Lie-mes) is de benaming voor de Noordelijke Romeinse Rijksgrens in Europa. Limes betekent in het Latijn zoveel als “grens” of “pad”. Zij loopt vanaf de Zwarte Zee langs de Donau en de Rijn onder meer door geheel Duitsland en Nederland. De Limes markeert de grens waarachter de Romeinen zich terugtrokken toen zij na een paar gevoelige nederlagen de verdere verovering van Germania in 47 AD opgaven. Veelal ligt de grens aan de zuidkant van een rivier, een extra hindernis. Ook in Engeland loopt de Limes dwars over het eiland in de vorm van de Muur van Hadrianus.
Deze grens werd gemarkeerd door een fysieke afscheiding, bestaande uit palissaden of muren, wallen en greppels. In deze barrière waren plaatselijk openingen aangebracht, soms als poort, soms ook alleen met een wachttoren of een klein fort erbij. Langs de gehele Limes stonden de wachttorens op zichtafstand van elkaar, bedoeld om de dagelijkse gang van zaken in het grensgebied in de gaten te houden. Net achter de Limes lagen de castella, kleine forten met een oppervlak van een tot enkele hectare die doorgaans een cohort manschappen (circa 600 man) herbergden. Deze castella waren met elkaar verbonden door de Limesweg.
Deze grens werd gemarkeerd door een fysieke afscheiding, bestaande uit palissaden of muren, wallen en greppels. In deze barrière waren plaatselijk openingen aangebracht, soms als poort, soms ook alleen met een wachttoren of een klein fort erbij. Langs de gehele Limes stonden de wachttorens op zichtafstand van elkaar, bedoeld om de dagelijkse gang van zaken in het grensgebied in de gaten te houden. Net achter de Limes lagen de castella, kleine forten met een oppervlak van een tot enkele hectare die doorgaans een cohort manschappen (circa 600 man) herbergden. Deze castella waren met elkaar verbonden door de Limesweg.
In Nederland bestond de Limes naar alle waarschijnlijkheid uit circa 18 castella. Ook komen steigers en kades voor, waar de handelsschepen, maar ook de patrouilleschepen die op de grensrivier voeren, konden aanleggen. Bij de forten verrees vaak een kampdorp, waar vrouwen en kinderen van de legionairs, die overigens niet mochten trouwen als ze nog geen Romeins burger waren, woonden. Hier waren ook ambachtslieden, handelaren en boeren gevestigd, die het kamp van de dagelijkse behoeften voorzagen. Dit kampdorp verschilde qua bouwwijze van het castellum, hier werden deels de inheemse bouwwijzen van de Late IJzertijd nog lange tijd in ere gehouden. Er bestond tussen het kampdorp en het castellum een levendige handel en bij opgravingen zijn ook veel Romeinse voorwerpen gevonden.Hoewel de Limes zonder twijfel een verdedigingsfunctie had, was zij niet een pure verdedigingslinie zoals we die uit latere tijden kennen. Daar waren de verdedigingswerken te kleinschalig voor. Veel meer vervulde de Limes de functie van symbool, tot hier reikte het bestuursgebied van de Romeinen.
